Copyright 2001 R. Klimek

Laktowaginalna szczepionka w profilaktyce i terapii stanów przedrakowych szyjki macicy – dwadzieścia lat doświadczeń

Prof. dr h.c. Rudolf Klimek

Streszczenie

Laktowaginalna szczepionka, której pojedyncza dawka 0,5ml zawiera ca 7 x 109 inaktywowanych form z 8 ziarenkowatych szczepów Lactobacillus acidophilus (3 – L.vaginalis, 3 – L.rhamnosus, L.fermentum i L.salivarius) - jest profilaktyczno-terapeutycznym lekiem z wyboru we wszystkich stopniach śródnabłonkowej dysplazji szyjki (CIN1-3) oraz koniecznym uzupełnieniem leczenia wszystkich przewlekłych lub nawracających zapaleń narządu rodnego wywołanych patologicznymi dla człowieka bakteriami, wirusami i pasożytami, a zwłaszcza przebiegających z podwyższonymi wartościami pH pochwy i/lub z niedoborem pałeczek kwasu mlekowego.
Słowa kluczowe: CIN, immunoterapia, immunoprofilaktyka, neogeneza, rak szyjki macicy

Abstract

Lactobacilli vaccine (Solco-Trichovac, Gynatren), consisted of incactivated coccaceous forms of Lactobacilllus acidophilus – is a new preventive and therapeutic drug of choice in all cases of intraepithelial cervical neoplasia (CIN1-3) as well as adjuvant one in all, especially long-lasting and recurrent vaginal infections (bacterial, viral and parasitc).
Key words: CIN, immunoprophilaxis, immunotherapy, vaginitis, cervical carcinogenesis

Wstęp

Rak szyjki macicy, której stany przedrakowe dokładnie opisano jako stochastyczne, a nie stałe continuum kolejnych etapów śródnabłonkowej neoplazji - jest efektem naturalnego i wieloczynnikowo uwarunkowanego wieloetapowego procesu. Zarówno w miejsce niezmienionego nabłonka, jak i każdego z trzech stopni śródnabłonkowej neoplazji (CIN1-3) może pojawiać się nowotwór bez pośrednich etapów [1-3].
Pierwsza komórka raka szyjki macicy, jako pierwotna przyczyna rozwoju objawów choroby nowotworowej u wielu kobiet - powstaje w wyniku powszechnego procesu samoorganizacji każdego występującego w przyrodzie układu (fizycznego, chemicznego, biologicznego, psychicznego, społecznego), który w wyniku krańcowego zaburzenia swego stanu wewnętrznego nie może dalej istnieć w swoim otoczeniu [4-6]. Każda komórka organizmu jako układ biologiczny dla swego istnienia musi wymieniać materię i energię z pozostałymi komórkami swego otoczenia, w przypadku nabłonka szyjki macicy także m.in. z pałeczkami produkującymi kwas mlekowy. Lactobacillus acidophilus bierze udział w cytolizie złuszczających się komórek nabłonkowych pochwy i z udziałem pozostałych bakterii saprofitycznych już na własny użytek przeciwdziała rozwojowi patologicznych mikroorganizmów. Tak więc nie tylko obecność patogennej flory, ale podwyższone pH i brak lub znaczący niedobór tych pałeczek świadczy o niekorzystnym otoczeniu dla komórek nabłonka. Pojawienie się w nich dysplazji świadczy, że komórka zachowuje jeszcze swój genom, ale znajduje się u kresu utrzymywania własnego metabolizmu i tylko zmiana (samoorganizacja) jądrowego DNA może uratować jej życie w nowej komórkowej formie, bo inaczej zginie lub ulegnie apoptozie [7,8].

Powstanie komórki rakowej z istniejących jeszcze składników i w miejsce dotychczasowej komórki oznacza samoorganizowanie się nowego, stochastycznie dobranego genomu, który potrafi wdrożyć sprawniejszy jej metabolizm pod warunkiem zwiększenia rozpraszania (dysypacji) materii i energii w swoim najbliższym otoczeniu, przez co pogarsza warunki istnienia dla pozostałych komórek szyjki macicy i promuje rozwój sprawniejszego w tych warunkach własnego klonu komórkowego. Taką gwałtowną zmianę tożsamości genetycznej potwierdzono ostrymi granicami oddzielającymi raka od swego otoczenia m.in. za pomocą obrazowania i spektroskopii z wykorzystaniem magnetycznego rezonansu jąder atomowych, jako nierozdzielnie materialno-energetycznych składników każdej komórki w organizmie [9,10]. W organizmie wielokomórkowym z reguły dochodzi do uśmiercania i usuwania takich struktur dysypatogennych, klinicznie rozpoznawanych jako stany przedrakowe. Wyleczenie polega na przywróceniu pełnej sprawności mechanizmom obronno-naprawczo-przystosowawczym organizmu, a jednym z nich jest system immunologiczny [11,12].

Immunoterapia nowotworów narządu rodnego

Immunoterapia, podobnie jak neurohormonoterapia - należy do ogólnoustrojowych metod leczenia nowotworów i stanów przedrakowych, a w przeciwieństwie do metod lokalnych (chirurgicznych, radiologicznych, laserowych i termicznych) mogą być zupełnie samodzielne, jeśli równocześnie skutecznie usuwają komórki nowotworu [13,14]. Z punktu widzenia medycznej termodynamiki wynikają dwa ogólne kierunki w immunoterapii chorób nowotworowych: bezpośredni, skierowany przeciwko nowotworom i pośredni, powodujący normalizację lub wystarczającą zmianę otoczenia nowotworu, w którym powstał i zgodnie z prawami termodynamiki tylko w nim może dalej rosnąć i rozwijać się [15-18]. Terapia pośrednia została sprawdzona najpierw w przypadkach śródnabłonkowej neoplazji szyjki macicy (CIN) i polega na podaniu w odstępach dwutygodniowych trzech iniekcji laktowaginalnej szczepionki wyprodukowanej pierwotnie przeciwko rzęsistkowicy pod nazwą Solco-Trichovac lub Gynatren [19-21]. Pojedyncza dawka 0,5ml zawiera 7 x 109 inaktywowanych form z 8 ziarenkowatych szczepów Lactobacillus acidophilus (3 – L.vaginalis, 3 – L.rhamnosus, L.fermentum i L.salivarius), które indukują powstanie przeciwciał przeciwko antygenom patologicznych mikroorganizmów (bakterii, wirusów, grzybów i innych pasożytów) oraz nie zaburzają, a wręcz promują rozwój pałeczek kwasu mlekowego. Następuje normalizacja zakwaszenia pochwy i wzrost immunoglobulin w nabłonku szyjki macicy i pochwy, a także we krwi. Skuteczność takiego leczenia wykazano również w przypadkach tzw. niespecyficznego zapalenia pochwy (vaginosis), a efekt uzyskuje się bez konieczności leczenia partnera seksualnego. Wreszcie terapia ta może być stosowana jako uzupełnienie przyczynowego leczenia ostrych zapaleń pochwy (vaginitis) o ustalonej etiologii bakteryjnej i wirusowej. Wprowadzenie tej szczepionki do leczenia onkologicznego u przewlekle chorych kobiet z niewydolnością podwzgórzowo-przysadkową stanowi nowy etap w walce z chorobami nowotworowymi i to nie tylko narządu rodnego [13,16,18]. W wyniku stymulacji lokalnych i ogólnoustrojowych mechanizmów immunologicznych ze środowiska pochwy znikają obce mu organizmy i powraca prawidłowa flora.
Na przykład spośród leczonych z powodu niepłodności 61 kobiet w wieku 20-35 lat u 24 z nich stwierdzono badaniem cytologicznym i kolposkopowym śródnabłonkową neoplazję szyjki macicy (CIN1 – 13 przypadków, CIN2 - 9 i CIN3 - 2). Zastosowano u nich 3-krotnie co 2 tygodnie iniekcję 0,5 ml laktowaginalnej szczepionki (Gynatren, Solcotrichovac) i już po dwóch iniekcjach znikła neoplazja u 13 kobiet (54%), o połowę też zmniejszyła się liczba CIN1 i CIN2 oraz zniknął CIN3. Równocześnie u tych kobiet w połowie przypadków (52,9%) znikły oznaki zapalenia i o tyle samo poprawiła się obecność naturalnego Lactobacillus vaginalis. U pozostałych 37 tak samo leczonych kobiet, ale bez współistniejącego CIN - stwierdzono cofanie się zapalenia aż w 82% i wyższy też był odsetek naturalnej flory bakteryjnej [22]. W kolejnej grupie 52 kobiet z bakteryjną waginozą nastąpiło już po 4 tygodniach w 68% cofanie stanu zapalnego i zanik widocznych naczyń w strefach regeneracji z 50% do 14%. U chorych ze współistniejącym CIN nieprawidłowy rysunek naczyniowy utrzymywał się dłużej (spadek z 50% do 33%), podobnie jak i aktywna strefa regeneracji nabłonka szyjki macicy (40%), dzięki czemu stosowanie immunopotencjalizacyjnej szczepionki uznano za istotny prognostyczny test kliniczny [23]. Wzmacnianie obronności immunologicznej ustroju przez zastosowanie laktowaginalnej szczepionki u 35 kobiet doprowadziło nie tylko do cofnięcia się CIN, ale także do ciąży u 15 niepłodnych kobiet. Nawrót CIN nastąpił jedynie w 3 przypadkach, co nie było by niczym zaskakującym gdyby nie dotyczyło to tylko tych ciąż, które zakończyły się poronieniem. Wskazuje to na znaczenie w patogenezie omawianego raka nie tylko samej ciąży, ale także i jej przebiegu z udziałem stanu psychiczno-emocjnoalnego zawiedzionych niepowodzeniem matek [24].
Immunoterapię można porównać do cofania się zmian patologicznych na szyjce macicy u kobiet z zespołem podwzgórzycy pociążowej pod wpływem normalizacji jej stanu naturalnymi hormonami podwzgórzowymi [1,5,25]. Kobiety z zespołem podwzgórzycy pociążowej (niewydolności neurohormonalnej podwzgórza) mają rozpoznawane cytologicznie w ponad 10% przypadków stany przedrakowe, a kolposkopowo dwukrotnie częściej. W razie wykrycia u nich śródnabłonkowej neoplazji szyjki (CIN) okazało się, że w 67% przypadków przebyły krwotoki położnicze, w 52% miały skróconą laktację, a u 70% z nich stwierdza się tzw. "nadżerki". Natomiast przy braku CIN u tych chorych statystycznie znamiennie rzadziej stwierdza się przebycie krwotoków (25%), zaburzeń laktacji (7%) i istnienie "nadżerki" (36%). Właśnie stąd wynika konieczność pierwotnego ograniczania jatrogennych uwarunkowań raka szyjki macicy, jakimi m.in. są: rzadkie rozpoznawanie i niewłaściwe leczenie zespołów podwzgórzowych i uwarunkowanych przez nie poronień i przedwczesnych porodów, zbyt częste operacyjne porody zamiast możliwych rozwiązań siłami i drogami natury, skracanie poporodowej laktacji zamiast jej promocji lub długotrwałe i pochopne stosowanie antykoncepcji hormonalnej, zwłaszcza u dziewcząt [26]. Samo usunięcie lub zniszczenie nowotworu jest likwidacją jedynie skutku, a nie jego przyczyny i dlatego istnieje konieczność działań normalizujących miejscowe otoczenie usuniętego raka drogą szczepienia, co potwierdzono też na wielu zjazdach naukowych [27-32].

Zakończenie

Laktowaginalna szczepionka oddziałuje na środowisko pochwy i szyjki macicy drogą potencjalizacji sił obronno-naprawczych tak lokalnych, jak i ogólnoustrojowych. Poza ogólnymi ograniczeniami dotyczącymi wszelkich szczepionek nie ma przeciwwskazań do jej stosowania niezależnie od wieku kobiety. Jako lek jest wskazana z wyboru we wszystkich stopniach śródnabłonkowej dysplazji szyjki (CIN1-3). Równocześnie stanowi konieczne uzupełnienie każdego rodzaju terapii onkologicznej oraz we wszystkich przewlekłych lub nawracających zapaleniach narządu rodnego, zwłaszcza przebiegających z podwyższonymi wartościami pH pochwy i/lub z niedoborem pałeczek kwasu mlekowego. Jej zastosowanie należy uzupełnić suplementacją probiotycznymi preparatami zawierającymi pałeczki kwasu mlekowego.
Infekcje narządu rodnego dotyczą kilkudziesięciu procent ogółu kobiet, najczęściej młodych i wcześnie rozpoczynających współżycie płciowe z licznymi partnerami oraz stosujących hormonalną antykoncepcję przy niskim statusie socjalno-ekonomicznym. W większości zakażenia mają charakter mieszany i monoterapia antybiotykami często zawodzi, a częstość reinfekcji nadal dotyczy kilkudziesięciu procent tak leczonych kobiet. Laktowaginalna szczepionka zapewnia długotrwałą ochronę przed ponownymi zapaleniami przez pożądane współdziałanie symbiotycznych bakterii. Pałeczki Lactobacillus vaginalis dla zabezpieczenia własnego istnienia bezpośrednio rywalizują z patologicznymi dla człowieka bakteriami, wirusami i pasożytami, o czym świadczy wysoki odsetek samo wyleczeń z zakażeń, a nawet zapaleń wirusowych nie tylko szyjki macicy u kobiet po rozpoczęciu współżycia seksualnego.
W walce z rakiem istotne znaczenie ma zarówno wykrywanie i/lub opóźnianie pojawienia się przedrakowych (dysypatogennych) komórek, jak i wzmacnianie naturalnej obrony chorego organizmu przed istniejącymi w nim nowotworami m.in. drogą immunopotencjalizacji za pomocą szczepionek. Komórki nowotworowe w porównaniu z komórkami tkanek macierzystych organizmu mogą produkować charakterystyczne dla tych tkanek enzymy czy hormony o tej samej lub zmienionej strukturze i/lub funkcji, albo zaprzestać ich produkcji czy wreszcie syntetyzować zupełnie nowe związki biochemiczne. Te cztery możliwości pozwalają na wyobrażenie sobie ogromnej liczby antygenów komórek nowotworowych, by produkować przeciw nim leki. Dlatego odwieczna koegzystencja symbiotycznych mikroorganizmów powinna być wykorzystywana przy produkcji immunopotencjalizacyjnych szczepionek, ponieważ nie tylko współdziałają z labilnymi komórkami człowieka (np. makrofagami, leukocytami, limfocytami i erytrocytami), ale dla własnego przede wszystkim istnienia eliminują ze swego środowiska patogenne organizmy. Właśnie laktowaginalna szczepionka jest tym lekiem, który przez indukcję mechanizmów odpornościowych z bardzo wielkim prawdopodobieństwem powodzenia powinien być wykorzystywany nie tylko w zapobieganiu, ale również w leczeniu zmian nowotworowych, zwłaszcza w stanach przedrakowych szyjki macicy [33].

Piśmiennictwo
1. Klimek R. Rak - przyczyna, uwarunkowania, samoobrona. PWN Warszawa 1985
2. Malarewicz A. Ilustrowana cytodiagnostyka ginekologiczna. BGW Warszawa 1994.
3. Spaczyński M. Onkologia ginekologiczna. Wrocław 1997; Urban &Partner.
4. Klimek R. Dysypatywna struktura nowotworów na modelu raka szyjki macicy. Ginekol Pol 1978; 49: 765-770.
5. Klimek R. Neuroendocrinologic aspects of the dissipative structures of tumors. Mat Med Polona 1980;1-2: 91-96.
6. Klimek R. Cervical cancer as a natural phenomenon. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 1990; 36: 221-238.
7. Klimek R. Etiopathogenesis of tumors and theories of oncogenesis. Ginekol Pol 1983; 54: 603-609.
8. Klimek R. Komórka jako biologiczna forma życia. Cell as a biological form of life. Ginekologia i Położnictwo, 2007, t.3; 9-17.
9. Klimek R. The etiology of cancer in historical view. Ginekol Onkol 2004; 2(4): 214-222.
10. Klimek R, Lauterbur PC, Mendonca-Dias MH. A discussion of nuclear magnetic resonance relaxation time of tumors in terms of their interpretation as self-organising dissipative structures and of their study by NMR in vivo by NMR zeugmatographic imaging. Ginekol Pol 1981; 52: 493-502.
11. Klimek R. Apoptosis in terms of subcellular self-organization of cancer as a new dissipative structure. In: The INEC European Institute of Ecology and Cancer (Forni E, Santamaria L, eds). Pavia: Medicine Biologie Environnement 1994; 22: 571-575.
12. Klimek R. Neuroendokrynologia ginekologiczna w zarysie historycznym. Magazyn Medyczny Ginekologia 2002; 3-4: 39-42.
13. Klimek R. Immunoterapia nowotworów jako sprawdzian poprawności nauczanych definicji raka. Gin Pol Supl. 1987; 223-233.
14. Klimek R, Walas-Skolicka E. Le syndrome hypothalamique post-gravidique comme agent de risque de developpement de cancer du col uterin. Arch Anat Cytol Path 1977; 25( 5): 305 309.
15. Klimek R. Neuroendokrynologiczne i ginekologiczne uwarunkowania kancerogenezy. Mat Jubileuszowego Zjazdu PTG Kraków, 1985; 1: 11 18.
16. Klimek R.: Immunotherapy of cervical intraepithelial neoplasia. in: Bompiani A, Carenza L, Salvadori B, Pachi A. (eds), Roma, 1986; I: 275-281.
17. Klimek R. Leczenie nowotworów jako samoorganizujących się struktur dysypatywnych. Ginekol Pol 1989; 60: 177-181.
18. Klimek R. Indukcja i stymulacja immunologicznej samoobrony Gynatrenem (Solco Trichovac) jako przykład przyczynowej profilaktyki i leczenia nowotworów. Ginekol Pol 1987: 58: 552-560.
19. Milivanovic R, Grcic R, Stojkovic L. Effect of vaccination with SolcoTrichovac on the vaginal flora of female patients with Trichomoniasis. Biol Res Pregnancy 1980; 1:181-183.
20. Bonilla-Musoles F, Sanchez-Pena JM, Pellicer A., et al. Una vacuna contra la trichomoniasis vaginal humana. Solucion temporal del problema? Rev Esp Obst Gin 1983;42:778-789.
21. Ruttgers H (ed). Immunotherapy of vaginal infections. Gynak Rdsch 1984;24:3.
22. Klimek R, Dembowska J, Bałajewicz M, Plechanow J. Effect of immunopotentialization on rate of vaginal smear normalization according to appearance of cervical intraepithelial neoplasia. Int J Gynecol Obstet 1989; 28: 41 44.
23. Bałajewicz M, Dembowska J, Klimek R. Test of immunopotentialization in colposcopy - a clinical evaluation. Eur J Obstet Gyn Reprod Biol 1989; 33: 253 257.
24. Klimek M, Klimek R. CIN po ciąży wysokiego ryzyka. Ginekol Pol 1990; 61: 575-577.
25. Klimek R, Paradysz A. Współistnienie zespołu podwzgórzycy pociążowej z rakiem szyjki macicy. Ginekol Pol 1969; 40: 1251-1256.
26. Klimek R. Neuroendokrynologiczne uwarunkowania raka szyjki macicy. Ginekol Pol 1978; 49: 369-373.
27. Klimek R. Induction and stimulation of the immunological self-defense mechanisms by Gynatren vaccine as an example of the causal prophylaxis and treatment of neoplasms. Congress of Polish Gynaecologists, Cracow 1985; 100.
28. Klimek R. Immunotherapy of CIN. Roma LXIV Congress of Gynecologists Obstetricians, 1986;275 abst.
29. Klimek R. Kausale Prophylaxe und Therapie der CIN. 8. Arbeitstagung der Cervix Uteri. Wiesbaden, 1986;11 abst.
30. Klimek R, Loster A, Dembowska J. et al. CIN as an indication for immunotherapy with Gynatren. II International symposium of colposcopy, Cracow, Rabka, 1986;161 abst.
31. Bałajewicz M, Klimek R. NMR evaluation of immunotherapy of cervical intraepithelial neoplasia. Case Reports, Abstract, 6th annual meeting of the society of magnetic resonance in medicine, New York, 1987;2:697.
32. Madej J, Klimek R. Colposcopic observations of the results of immunopotentialization within the uterine cervix. Gin Pol, 1988;59:147-151.
33. Klimek R. Madej JM, Sieroń A. Rak nowotwory a choroby nowotworowe. RK Kraków, 2006.

Adres do korespondencji:
Prof.dr h.c. Rudolf Klimek
31-049 Kraków, ul.Św.Sebastiana 10/3
e-mail: mmklimek@cyfronet.pl

Do góry

INFORMACJE SPECJALISTYCZNE


Komputerowo wspomagana ocena rozwoju płodu i przewidywania porodu

Enzymatyczna diagnostyka ginekologiczno- położnicza

Pociążowe neuroendokrynne zespoły chorobowe i nowotwory

O programie prognozującym

Udostepnianie i  sprzedaż programu